نیابت در حج

نیابت در حج از اموری است که در فقه اسلامی آمده و مراجع معظم تقلید نیز احکام مربوط به آن را مطابق فتاوای خود بیان کرده اند.
در قدیم نیز به جای آوردن حج به نیابت از افراد دیگر شرایط خاص خود را داشته است.
سند زیر که مربوط به سال ۱۲۱۲ قمری است. شرح اعمال . مناسک انجام شده توسط فردی به نام حاج قاسم در سفر حج تمتع را به نیابت از مرحوم صدر الدین  بیان می‌کند. مکتوب کردن این مساله و شهادت شاهدی که از علمای استراباد(گرگان قدیم) بوده، از نکات مهم این سند است.

دو سند دیگر از کاروانهای قدیم حج

این دو سند، دو اطلاعیه کاروان های حج در قدیم اند که در گرگان برای جذب زائران حج تمتع چاپ و پخش می‌شد.